| Kalifornia | |||||
|
|||||
| Przydomek: ZÅ‚oty Stan | |||||
| Dewiza: Eureka | |||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Sacramento | ||||
| Największe miasto | Los Angeles | ||||
| Gubernator | Arnold Schwarzenegger | ||||
| Język urzędowy | angielski | ||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 3 miejscu 410 000 km² |
||||
| Populacja (2000) |
na 1 miejscu 36 457 549. |
||||
| Gęstość zaludnienia (2000) |
na 12 miejscu 83,9 /km² |
||||
Piramida wieku |
|||||
| Wejście do Unii • kolejność |
31 |
||||
| Strefa czasowa | UTC-8/-7 | ||||
| Szerokość geograficzna | 32°30'N - 42°N | ||||
| Długość geograficzna | 114°8'W - 124°24'W | ||||
| Szerokość Długość |
400 km 1240 km |
||||
| ISO 3166-2 | US-CA | ||||
Kalifornia (ang. California) - stan na zachodzie USA, nad Oceanem Spokojnym. Najludniejszy i najbogatszy oraz trzeci pod względem wielkości stan USA. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanami Nevada i Arizona, a na południu z Meksykiem ze stanem Baja California. Na terytorium stanu występują ułożone południkowo pasma górskie, przedzielone płaską Doliną Kalifornijską. Na południowym wschodzie występują pustynne wyżyny i kotliny. Leżąca na terenie stanu Dolina Śmierci (86 m p.p.m.) jest najniższym punktem w USA.
W okresie pierwszych kontaktów z Europejczykami Kalifornię zamieszkiwały ludy: Pomo, Kostanoan, Jokuc, Czumasz, Mohawe (nie mylić z Mohawkami) i Serrano, mówiące językami: na-dene, tano, penutian i hokan-siu.
Spis treści |
edytuj Historia
- 1542 - Kalifornia zostaje odkryta przez żeglarza Juana Rodrigueza Cabrillo
- 1769 - pierwsza hiszpańska misja w San Diego. Powstaje 21 misji.
- 1841 - pierwsza zorganizowana grupa osadników amerykańskich
- 1846 - proklamowanie niepodległej republiki Kalifornii
- 1848 - Meksyk przekazuje Kalifornię Stanom Zjednoczonym. Wybuch "gorączki złota"
- 9 września 1850 - Kalifornia zostaje przyjęta do Unii (jako 31 stan)
- 1869 - ukończenie pierwszej linii kolei transkontynentalnej
edytuj Geografia
edytuj Klimat
W większości stanu panuje klimat śródziemnomorski z chłodnymi, deszczowymi zimami i suchymi latami. Chłodny Kalifornijski Prąd przybrzeżny często latem powoduje tworzenie się mgieł w pobliżu wybrzeża. Im dalej w głąb lądu, tym chłodniejsze zimy i cieplejsze lata.
W północnych partiach stanu zazwyczaj corocznie pada więcej deszczu niż w jego południowych partiach. W północno-zachodniej Kalifornii panuje klimat umiarkowany, w Dolinie Kalifornijskiej panuje klimat śródziemnomorski jednak są tam też wyższe temperatury niż na wybrzeżu. W wysokich górach, włączając Sierra Nevadę, panuje górski klimat, zimą pada śnieg, a latem temperatury są umiarkowane. Na terenach pustynnych panują zróżnicowane klimaty, na Pustyni Sonora panują gorące lata i łagodne zimy. Na pustyniach znajdujących się powyżej 600 m n.p.m. panują gorące lata i chłodne zimy. Najwyższe temperatury występują na terenie Doliny Śmierci. 10 lipca 1913 r. zanotowano tam temperaturę 134°F (56,6°C), co było jak dotąd najwyższą temperaturą na zachodniej półkuli kuli ziemskiej.
edytuj Rzeki
Dwie najważniejsze rzeki biegnące przez Kalifornię to Sacramento i San Joaquin, która spływa przez Dolinę Kalifornijską do Pacyfiku. Dwie inne ważne rzeki to Klamath na północy oraz rzeka Kolorado biegnąca przez południowo-wschodnią granicę stanu.
edytuj Podział administracyjny
- Liczba hrabstw: 58
- Najludniejsze hrabstwo: Los Angeles
- 5 największych miast: Los Angeles, San Diego, San José, San Francisco, Sacramento
edytuj Symbole stanu
- Dewiza: Eureka
- Symbole: maczek kalifornijski, sekwoja, przepiórka kalifornijska
edytuj Demografia
W 2006 roku Kalifornia liczyła 36 457 549 mieszkańców co daje jej 1 miejsce wśród wszystkich stanów będących w federacji. Wśród miast będących w Kalifornii jest 8 które zajmują miejsce wśród 50 największych miast USA, a są to Los Angeles - 2 miejsce, San Diego - 8, San José - 10, San Francisco -, Long Beach - 34, Fresno - 37, Sacramento - 38 oraz Oakland które zajęło miejsce 44.
edytuj Podział rasowo-etniczny
59,8% Biali Amerykanie - z czego 17,5% pochodzenia hiszpańskiego 6,2% Afroamerykanie, 12,3% Amerykanie pochodzenia azjatyckiego, 0,7% Rdzenni Amerykanie, 3,3% pochodzenie mieszane, 17,3% inna rasa. 35,9% było pochodzenia hiszpańskiego , bądź latynoskiego.
edytuj Religie
- Chrześcijaństwo - 72%
- Protestantyzm – 33%
- Baptyzm – 4%
- Prezbiterianizm – 3%
- Metodyzm – 2%
- Mormoni – 2%
- Katolicyzm – 31%
- Protestantyzm – 33%
- Islam – 1%
- Judaizm – 2%
- inna religia – 4%
- brak religii – 21%
edytuj Przemysł i bogactwa naturalne
- przemysł wydobywczy ropa naftowa, gaz ziemny, piasek, żwir
- przemysł kosmiczno-obronny i elektroniczny
- przemysł filmowy
- turystyka
- rolnictwo: owoce na bakalie, cytrusy, pomidory, ryż
- hodowla indyków
edytuj Uniwersytety i wyższe uczelnie
Uniwersytet Kalifornijski jest instytucją zatrudniającą najwięcej laureatów nagrody Nobla na świecie. Jego siedziba główna jest w Oakland i składa się z 10 kampusów:
- Berkeley
- Davis
- Irvine
- Los Angeles (UCLA)
- Merced
- Riverside
- San Diego
- San Francisco
- Santa Barbara
- Santa Cruz
Niektóre pozostałe :
- California Institute of Technology (Caltech)
- Uniwersytet Stanu Kalifornia - 400 tys. studentów (na szeregu kampusów) jest największym w USA
- Uniwersytet Stanforda
- Uniwersytet Południowej Kalifornii (USC)
edytuj Ciekawostki
- Najstarszymi na świecie drzewami są liczące sobie ponad 4000 lat sosny długowieczne i sosny ościste, rosnące jedynie w Kalifornii.
- W obrębie stanu znajduje się jeden z najstarszych parków narodowych USA - Park Narodowy Yosemite oraz Park Narodowy Doliny Śmierci, Park Narodowy Sekwoi, Park Narodowy Kings Canyon i Park Narodowy Joshua Tree, a także parki stanowe.
- Kalifornia jest stanem znanym z przemysłu rozrywkowego (obecność Hollywood) i wysokich technologii, zwłaszcza elektroniki, ulokowanego m.in. w Dolinie Krzemowej.
- Liczba parków stanowych: 264 (w tym plaże)
edytuj Zobacz też
- Stany Zjednoczone
- Podział terytorialny Stanów Zjednoczonych
- Historia Stanów Zjednoczonych Ameryki
- San Andreas (stan)
edytuj Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona Stanu Kalifornia (ang.)
- Opis Kalifornii na Wikitravel (ang., niem., fr., jap.)
- Kalifornia inaczej: Atmosfera Los Angeles i San Francisco, parki narodowe i inne miasta Kalifornii, zdjęcia i informacje praktyczne (Hotele, przeloty). (fr.)
- University of Pacific (en)
|
|||||||||||||